Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma ateşlemeden girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar bilhassa yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada romeo y julieta tubos puro gibi tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla demektir hem de bu basit adım sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine dayandırır. Sonucu o anda yazmak iyi olur, zira bellek kısa sürede silikleşir. Her çubuğu birkaç kez denemek yanılmayı azaltır çünkü gürültülü yerlerde ince kokular kolayca gözden kaybolur. Yoğunluk kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; sadece şiddeti gösterir. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak ve ölçütleri önceden netleştirmek işin temeli olur. Ölçüt netleşince her puro aynı terazide tartılır böylece notlar birbiriyle tutarlı olur. Değerlendirme esnasında telefon uzakta durursa dikkat güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle ölçmek doğru olmaz ayrıca erken acele edip sonuç çıkarmak kolay yapılan bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde koku çoğunlukla hafif ama net başlar tabii ki bu düzen her çubukta aynen tekrar etmeyebilir. Tüplü kısa puro kutusu benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer zira asıl tat genellikle burada gizlidir. Orta bölümde aroma gücü sıklıkla yükselir ve notalar koyulaşır hem de genellikle başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim eksik olur. Petit churchills gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür gerçekten bu sebeple yavaş ilerlemek fayda getirir. Son bölümde ısı yükseldiğinden acımsı tonlar öne çıkabilir gerçekten ısınmış tütün kendi karakterini yalnızca orta kısımda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir not vermek daha adil değerlendirme sağlar. Evrelerin geçişi çoğu zaman keskin değildir, bu yüzden yaklaşık olarak üçe ayırmak yeterlidir. Değişimleri fark etmek için çekiş aralığını sabit tutmak önemlidir. Çok sık nefes almak ısıyı artırır ve tadı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü sayıya dökmek kişisel yorumu daha net hâle getirir her zaman aynı aydınlatma ve sakin bir köşe tercih edilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu da tadım notlarını kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir kılar. Bir belli belirsiz aromayı, beş de damakta baskın duran yoğun notayı gösterir böylece odak dağılmaz ve yorum kalitesi artar. Petit julietas gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle alt puanlarda kalır ve sonradan bakıldığında neyi düşündüğünüz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik aroma profili gibi aynı boydaki bir kutu ise tatlı notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Puanı yazmadan önce birkaç nefes yapmak gerekir öte yandan yarım notlar vermek fazladan bir karmaşa getirir. Skalayı her tadımda aynı tutmak karşılaştırmayı güvenilir yapar. Ölçeğin ortası en çok tercih edilen değerdir, çünkü dengeli çubuklar çoğunluğu oluşturur. Uçlardaki notlar yalnızca belirgin hâllerde verilmelidir. Bu sayede not defteri anlamlı kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, yanışın hızını ve aroma gücünü belirgin biçimde değiştirir bu nedenle yanış hattının düzgün ilerlemesini de gözlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk hızla ısınır, dolayısıyla baharatlı tonlar erken öne çıkar gerçekten dar çaplılarda sıcaklık birikimi belirgin biçimde çabuktur. Petit royales aroma profili gibi ince ve kısa bir çubukta bunu hemen fark edersiniz ısınma hızı ise tadı doğrudan etkileyen bir etkendir. Kalın çubuklarda çekiş daha yavaş akar ve aromalar sonradan belirir hem de bu hız tadın okunma süresini kısaltır. Regalias de londres yoğunluğu nasıl gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler kül oluşumu düzensizse yorum kısmına yazılmalıdır. Yavaş yanış aromayı daha ayrıntılı kılar fakat şiddetini azaltmaz tersine kalın çubukta duman daha geniş bir alana yayılır. Dolayısıyla çapı kayıtlara yazmak gerekir. Farklı kalınlıklarda iki ürünü aynı günde denerken önce dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı seçmek mantıklıdır. Böylece güçlü aroma ince olanın izlenimini gölgelemez. Aradaki bekleme zamanı en az yarım saat olmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki yoldan gelir: damaktaki tat ve burun boşluğunun duyduğu aroma oysa ikisi birbirini tamamlar fakat eş anlamlı değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı yazmak gerekir bu fark ilk bakışta küçük gelse de yorumları oldukça değiştirir. Nefesi ağızdan bırakırken burundan yavaşça bırakmak retrohale yöntemidir mesela hafif bir soluk aromayı daha zengin açar. Robusto formunda puro gibi kremsi bir robusto bu yöntemle koku tarafını net verir üstelik nezle halindeyken denenen tadımlar güvenilir olmaz. Yirmi dakikalık ince puro benzeri ince bir çubuk de kuru notayı daha kısa geçirir sert bir nefes ise narin tonları siler. Yoğunluk damakta düşük fakat burunda belirgin olabilir benzer biçimde ağır bir yemekten hemen sonra algı körelir. Bu iki notu yan yana koymak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayrı yazmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan tadımcılar için önce burundan gelen notalara bakmak işi basitleştirir. Deneyim arttıkça damak tarafı de detay vermeye başlar. Farklı kokuları isimlendirmeyi denemek hafızayı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Damak yorulduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan zayıf algılanır ayrıca yemek aralarında tadım yapacaksanız bu ayrıntı iyice önem kazanır. Bu yüzden her denemeden sonra ılık bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem aroma gücünün olduğu gibi okunmasını mümkün kılar. Romeo y julieta wide churchills gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur zira yorgun bir ağız en güçlü notayı bile silik gösterir. Şekersiz kahve kavrulmuş notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise notaları bastırır üstelik çok soğuk içecekler damağı duyarsızlaştırır hem de aroma hissini azaltır. Beşli ince puro paketi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası suyla daha net görünür bu yüzden temizlik aşaması atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her tadımda aynı seçmek karşılaştırmayı bozmaz gerçekten tatlı sıvıdan hemen sonra keskin tonlar olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Su ve kahve haricinde sade çay da düşünülebilir; önemli olan seçimin şekersiz kalmasıdır. Ağız temizlendikten sonra iki üç dakika beklemek faydalıdır. Aceleyle başlanan değerlendirme çoğunlukla hatalı sonuçlanır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Küçük çubuk formatında yanış kısa sürdüğünden yoğunluk değişimi daha az bir alanda yaşanır üstelik başlangıç notu bu boylarda çabucak kaybolabilir. Dolayısıyla ilk çekişler ve son çekişler arasındaki farkı yakalamak özen ister bu yüzden küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha sabırlı izlenmelidir. 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır böylece yoğunluğu izlemeyi kolaylaştırır çünkü her nefesin payı daha fazladır. 20 mini sigarillo nasıl içilir gibi mini ölçü ise sedir tonunu çabucak gösterip sona erer zira değişim dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Kısa çubuklarda iki adet tadmak tek denemeden daha sağlam sonuç verir bu sebeple sakin ve dengeli çekiş tercih edilir. Kutu aroması başlangıçtaki ilk izlenimi oluşturur bu nedenle yazmayı yanış sürerken değil de hemen bitince yapmak daha rahattır. Bunu ayrıca yazmak iyidir. Boy küçüldükçe aroma ayrıntısı azalır, ama güç algısı korunabilir. Bu nedenle küçük çubuk notlarını puro kayıtlarıyla birebir karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bölüm kullanmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir deneme yoğunluk konusunda kesin bir fikir sunmaz demek ki her tadım bir öncekinin üzerine eklenir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ve saat algıyı değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden ardından belirgin fayda verir. Bu yüzden küçük bir tadım defteri tutmak fayda sağlar yoksa benzer notalar defalarca yeniden keşfedilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde kakao tonu aynı kalıyor mu anlaşılır ayrıca aynı çubuğa dönüp göz atmak ilerlemeyi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu tadım notları benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu durum boşa emeğe yol açar. Saat, çubuk adı ve puan deftere yazılmalı gerçekten ilk notlar ileride açıldığında ilginç sapmalar gösterir. Notlar birbirinden iki puandan fazla sapma varsa koşullar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz netleşir. Defterde kısa cümleler ayrıntılı paragraflardan daha işlevseldir. Örneğin orta bölüm güçlü sedir tonu şeklinde bir kayıt tatmin edici sayılır. Sonradan okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, içimin ağızdaki ağırlığını anlatır; aroma gücü ise notaların şiddetidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda ilerleme göstermek zorunda değildir. İkisi sıklıkla birbirinin yerine anılır, oysa bağımsız değerlendirilir bu iki kavramı ayırmak nihayetinde daha gerçekçi bir değerlendirme doğurur. Küçük boy yumuşak puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olsa da sütlü kahve notasını net taşıyabilir mesela sert bir içim zayıf bir aromayla gelebilir. Dengeli onlu puro kutusu gibi dengeli bir kutu de orta dolgunlukla badem notasını güçlü taşır kaldı ki ağır bir duman notasız de kalabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir çubuk yüksek aroma sunabilir aksi durum da geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not tutmak işe yarar bu nedenle tek kelimeyle yoğun yazmak yerine ikisini ayrı değerlendirmek iyidir. Dolgunluğa bakarak aroma gücünü hesaplamak yanıltır. Aynı dolgunlukta iki çubuk arasında yoğunluk ayrımı aramak ince bir iştir. Bu yeteneğin gelişmesi zaman ile düzenli kayıt almayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel tercihiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, aroma izlenimini en az çubuğun kendisi kadar etkiler yani en sağlam değerlendirme şartları sabitlemekle mümkündür. Fazla kuru bir ortamda tütün hızlı yanar böylece keskin tonlar öne geçer bu nedenle ortam koşullarını de kayda eklemek akıllıca olur. Çok nemli ortamda de çekiş tıkanır ve lezzet silikleşir ısı ise yaprağın yanma hassasiyetini değiştiren ayrı bir değişkendir. Ahşap kutulu tok puro gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın tuttuğu durumu dikkate almak gerekir yoksa farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı çubuktan sanılabilir. Magnífico onlu kutu benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark net görülür değerlendirme anı seçerken bunu unutmayın. Temiz hava odadaki kokuları dağıtır, parfüm de koku duyusunu bozar hâlbuki asıl etken sıklıkla odadaki nem ya da koku çıkar. Değerlendirmeyi hep benzer koşullarda yapmak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir ortamda koku birikirse ikinci çubuğun aroması yanlış okunabilir. Kapı aralığı bırakmak genellikle işe yarar. Rüzgar fazla sertse yanış yapısı bozulur.